Gericht ontwikkelen van een toekomstbestendige organisatie
Realiseer impact door ontwikkeling van kennis en vaardigheden
Er ligt tot €41 miljard aan defensieorders klaar voor de Nederlandse maakindustrie (Bron: PwC). Dit is een enorme kans voor het MKB, maar alleen als je daar ook klaar voor bent.
Dick
Plaats
Korte beschrijving
Inhoud: De kans is groot en concreet | Opschalen is geen kwestie van meer produceren | Waarom capaciteit alleen niet genoeg is | Conclusie
Het defensiebudget stijgt in 2026 met €3,4 miljard naar €26,8 miljard. Ruim €13 miljard daarvan gaat naar de instandhouding en verwerving van materieel, waarvan ongeveer een kwart naar infrastructuur en digitalisering. De aanleiding is geen geheim: de veiligheidssituatie is verslechterd en Nederland moet, samen met NAVO-bondgenoten, sneller kunnen opschalen.
Voor de Nederlandse maakindustrie is dit niet zomaar een begrotingspost. Het is de grootste vraagimpuls in decennia.
Volgens PwC kan de verhoogde NAVO-norm de komende vijf jaar tot €41 miljard aan orders opleveren voor de Nederlandse maakindustrie. Dat potentieel zit niet alleen bij de grote defensiebedrijven. Het zit vooral bij het MKB.
Rabobank signaleert dat een breed palet aan sectoren kan meeliften: metaalbewerkende bedrijven met precisiecapaciteit, elektrotechnische bedrijven met besturingssystemen, sensorbedrijven in vision en radar, ICT-bedrijven met cybersecurity-expertise en materiaalbedrijven met kennis van composieten en coatings. Metaalunie en MKB-Nederland becijferden dat op dit moment circa 300 MKB-bedrijven direct aan Defensie leveren, terwijl ruim 3.000 MKB-bedrijven relatief snel zouden kunnen toetreden tot de defensieketen. Dat is een gat van 2.700 bedrijven tussen wie er nu al leveren en wie hier kunnen toetreden.
Metaalunie stelt als reactie terecht dat Defensie duidelijkheid, langjarige overeenkomsten, financiering en betere toegang tot opdrachten moet bieden. Maar het MKB moet ook zelf in actie komen. Een defensieopdracht stelt hoge eisen aan leverbetrouwbaarheid, kwaliteit, traceerbaarheid en continuïteit. Bedrijven die aan willen haken moeten daarom nu hun operatie op orde brengen: heldere verantwoordelijkheden en voorspelbare en stabiele processen en de juiste competenties bij medewerkers.
Problemen mogen niet dagelijks met improvisatie worden opgelost, maar moeten structureel worden aangepakt. Ook de supply chain verdient aandacht: kritieke leveranciers, materialen en afhankelijkheden moeten bekend en beheerst zijn.
Alleen extra capaciteit organiseren is niet voldoende. De productie moet aantoonbaar onder controle zijn voordat het verantwoord kan opschalen. Wie pas na het verkrijgen van een defensiecontract begint met professionaliseren, is waarschijnlijk te laat. Voorbereiding begint daarom nu, met een goede analyse van processen, risico’s, prestaties en de keuze om te professionaliseren.
Defensie vraagt niet alleen om grotere volumes, maar ook om snelheid en wendbaarheid. Productvragen kunnen plotseling veranderen en levertijden staan onder druk. Het MKB moet daarom flexibel kunnen plannen, snel nieuwe producten industrialiseren en capaciteit gecontroleerd opschalen.
Automatisering en digitalisering zijn daarbij noodzakelijk, zeker gezien het tekort aan technisch personeel. Denk aan robotisering, digitale werkprocessen, realtime productie-informatie en datagedreven kwaliteitsbewaking. Daarmee stijgt niet alleen de productiviteit, maar worden processen ook beter herhaalbaar en aantoonbaar beheerst.
Daarnaast moeten kwaliteitssystemen aansluiten op de defensieketen. ISO9001 of IATF16949 vormt een sterke basis, maar voor defensie is AQAP vaak de logische vervolgstap. AQAP voegt onder meer eisen toe voor risicobeheersing, configuratiemanagement, contractbeoordeling, traceerbaarheid en kwaliteitsborging binnen de gehele keten. Kwaliteit moet onderdeel worden van de dagelijkse operatie.
Alleen op deze manier is het MKB straks klaar om de orders in ontvangst te nemen. En hiermee voorkomen we dat de genoemde €41 miljard in het buitenland wordt uitgegeven.
Er ligt voor €41 miljard aan defensieorders voor de Nederlandse maakindustrie in het verschiet. Metaalunie wijst terecht op de benodigde duidelijkheid en langjarige afspraken vanuit Defensie. Maar het MKB moet er zelf voor zorgen dat het klaar is om deze kansen te benutten.
Alleen voldoende capaciteit creëren is niet genoeg. MKB-bedrijven moeten nu al investeren in de ontwikkeling van medewerkers en in het professionaliseren, beheersen en automatiseren van hun processen. Daarnaast moeten zij zich voorbereiden op de kwaliteitseisen binnen de defensieketen zoals de AQAP-norm voor defensieleveranciers.
De vraag is dus niet óf er kansen komen, maar of jouw organisatie klaar is wanneer de opdracht komt. Wil je weten waar je organisatie staat? Begin met een CIMM-scan om je verbeterpotentieel in kaart te brengen, of neem contact op voor een adviesgesprek over AQAP en operationele opschaling.